اخبار مهم
Home / کودک / کودکان خلاق و همه ویژگی‌ هایشان
144828899.jpg

کودکان خلاق و همه ویژگی‌ هایشان

 شهرزاد:خلاقیت قابلیتی است که در همگان وجود دارد، اما نیازمند پرورش و تقویت است تا به سر حدشکوفایی برسد. فرد خلاق کسی است که از ذهنی جستجوگر و آفریننده برخوردار باشد. خلاقیت عبارت است از توانایی دیدن چیزها به شیوه‌های جدی، شکستن مرزها و فراتر رفتن از چارچوب‌ها، فکر کردن به شیوه‌ای متفاوت، ابداع چیزهای جدید، استفاده از چیزهای نامربوط و تبدیل آن به شکل‌های جدید. می‌توان نتیجه گرفت که خلاقیت برآیند فرآیندهای ذهنی و شخصیتی فرد بوده و به تولیدات و آثاری منجر می‌شود که نو و بدیع بوده، خاصیتی متکامل داشته و با واقعیت‌ها منطبق بوده و در غایت به سود جامعه بشری هستند.

 

 

خانواده یکی از عوامل بسیار مهم در رشد و پرورش خلاقیت کودکان است. از آنجا که کودک حساس‌ترین مراحل رشد خلاقیت را در محیط خانه سپری می‌کند، محیط مناسب خانوادگی، شیوه و نگرش‌های صحیح فرزندپروری در رشد و شکوفایی خلاقیت سهم مهمی ایفا می‌کند. « کلیگان » ( ۱۹۷۱ ) معتقد است برای ظهور خلاقیت راه‌های زیادی در شیوه‌های فرزندپروری وجود دارد که می‌تواند باعث ظهور یا محو خلاقیت شود. نحوه تربیت و استفاده از شیوه‌های دموکراتیک یا مستبدانه، اعمال نحوه انضباط و شیوه ابراز محبت هر کدام به نوعی در پرورش یا سرکوب خلاقیت کودکان مؤثر است. اساسا پرورش عنصر انگیزشی خلاقیت باید در بستر خانواده صورت گیرد زیرا مستعدترین محیط برای شکل‌دهی آن محیط کلامی و نظام تربیتی و رفتاری خانواده است. 

 

والدین از طریق درگیر شدن در فعالیت‌های خلاق کودک در رشد خلاقیت او سهیم هستند. خانواده‌ها باید فرصت‌های لازم را برای سؤال کردن، کنجکاوی و کشف محیط به کودکان بدهند و هرگز آنان را تنبیه و تهدید نکنند. زمینه رشد خلاقیت در خانه زمانی فراهم می‌شود که به کودکانتان آزادی زیادی بدهید و به آن‌ها به عنوان یک فرد احترام بگذارید، از نظر عاطفی در حد اعتدال به آن‌ها نزدیک شوید و بر روی ارزش‌های اخلاقی و نه قوانین خاص تأکید کنید. محیط خانه را به صورتی درآورید که در آن فعالیت، بازی و خنده به مقدار زیادی وجود داشته باشد. شما و کودکانتان سعی کنید کارها را به روش‌های جدید و جالب انجام دهید. با تشویق و تأیید رفتار کودک و فراهم آوردن زمینه‌های مساعد و تدارک بازی‌های دلخواه او، قدرت تخیل و خلاقیت کودک را تقویت کنید. خیالپردازی‌های کودکان را سرزنش نکنید زیرا خلاقیت او را محدود می‌سازید. 

 

تحقیقات نشان می‌دهد که والدین  کودکان خلاق در رفتار خود هماهنگی بیشتری نشان می‌دهند، کودکان خود را آن‌گونه  که هستند قبول دارند و آن‌ها را  به کنجکاوی درباره اشیا و امور تشویق می‌کنند و کودکان خود  را در انتخاب  موضوعات مورد علاقه  آزاد می‌گذارند و کارها و برنامه‌های آنان را تحت نظر دارند و پیگیری می‌کنند. شایسته  است والدین  تا آنجا  که امکان دارد کودکان  خود را مستقل بار آورده و در ایجاد اعتماد به نفس، آنان  را یاری کنند  و دستاوردهای آنان را با آغوش باز پذیرا  شوند و هنگام شکست به جای سرزنش راهنما و راهگشای مشکلات کودکان خود باشند تا کودکان بتوانند ضمن  احساس ارزشمندی در انجام کارها، راه حل ها و عقاید غیر معمول و دور از ذهن  را نیز بیازمایند چراکه چنین  کارهایی پایه و مایه اصلی خلاقیت است.

 

اغلب  اوقات اگر کمی  وقت و حوصله  کنیم  متوجه وجود خلاقیت در بچه‌ها می‌شویم. بهترین زمان برای اطلاع از خلاقیت کودکان تماشای آن‌ها به هنگام بازی  است. خلاقیت عامل مهم بازی است. کودک را در حالی که آزادانه و فارغ از همه چیز با مواد و اسباب بازی‌هایش  سرگرم بازی است تماشا کنید. کودکان خلاق اغلب برای هر یک  از وسایل بازی خود  موارد استفاده متفاوتی پیدا می کنند و قبل از این‌که از وسیله‌ای  به سراغ وسیله دیگر بروند از آن به انواع مختلف استفاده می‌کنید.

 

کودک خلاق اغلب از منابع خود به انواع و اشکال مختلف و گاه حیرت انگیز  استفاده می‌کند.ممکن است  یک جعبه خالی برای کودک خلاق  ارزشی به مراتب بیش از بهترین و پیچیده ترین اسباب بازی‌ها داشته باشد. کودکان خلاق می‌توانند با توجه به موقعیت و مکان خاص بازی را تغییر دهند، بازی‌های جدید ابداع کنند، مقررات خاصی وضع کنند، رهبری بازی را در دست گرفته و با سازمان بندی منسجم په به صورت فردی و چه به صورت گروهی بازی کنند. بازی این گونه افراد از تنوع و گوناگونی آکنده بوده و می‌توانند با توجه به علایق خود و بازیکنان هدف‌های بازی را اعمال کنند. در مقابل کودکانی که از خلاقیت بی‌بهره بوده  یا خلاقیت کمی دارند در بازی‌ها نقش پیرو را به عهده گرفته، خود را ملزم به رعایت کامل مقررات بازی می‌دانند، تخطی از قوانین را جایز نشمرده و بازی را بیشتر به عنوان وظیفه و کار تلقی می کنند تا وسیله ای برای رشد، بنابراین سهم آن‌ها از لذت بازی کمتر از کودکان خلاق است.

 

ویژگی‌های کودکان خلاق

۱٫ کودکان خلاق اغلب با آب و تاب حرف می‌زنند. ذکر جزییات یک ماجرا  و به تفضیل سخن گفتن می‌تواند نشانه قدرت خیال و تصور زیاد باشد.

۲٫ دقت و توجه شدید در گوش  دادن، مشاهده کردن یا انجام دادن کاری دارند.

۳٫ شور و نشاط و مشغولیت‌های  شدید جسمانی دارند. 

۴٫ در صحبت‌های خود از قیاس استفاده می کنند.

۵٫ عادت به وارسی منابع مختلف دارند.

۶٫ با دقت به اشیا و پیرامون خود می نگرند.

۷٫ اشتیاق به صحبت کردن درباره کشفیات با دیگران دارند.

۸٫ توانایی ابداع بازی‌های جدید و تغییر در بازی‌ها دارند.

۹٫ کنجکاوی زیادی برای سردرآوردن از امور دارند.

۱۰٫ در گفتار خود جسارت زیادی دارند.

۱۱٫ سئوالات عجیبی طرح می‌کنند.

 

چگونه خلاقیت را افزایش دهیم؟

۱٫ هرگز کودک را تحقیر نکنیم. کودکی که احساس حقارت کند هرگز دست به خلاقیت نمی‌زند. 

۲٫ محیطی مناسب برای انجام کارهای خلاق آن‌ها فراهم کنید.

۳٫ امکانات و وسایلی در اختیار آن‌ها قرار دهید تا به کمک آن خلاقیت‌های خود را ابراز کنند. به عنوان مثال وسایل موسیقی، نقاشی و طراحی و …

۴٫ کارهای خلاق کودکان را تشویق کنید و آن‌ها را در معرض نمایش قرار داده و از ارزیابی بیش از حد آنان خودداری کنید.

۵٫ به عنوان بزرگسال خود به انجام کارهای خلاق بپردازید و اجازه دهید کودکان شما شاهد کارهای خلاقتان باشند.

۶٫ به شیوه‌های آموزشی در خانواده خود توجه داشته باشید.

۷٫ برای کارهای خلاق دیگران ارزش قائل شوید.

۸٫ از تأکید بر تصورات قالبی درباره جنسیت کودکان شدیداً خودداری کنید. ( به عنوان مثال دختر ماشین بازی نمی کند، پسر عروسک بازی نمی‌کند یا پسر گریه نمی‌کند.)

۹٫ امکان شرکت در فعالیت‌ها و کلاس‌های ویژه را برای آنان فراهم کنید.

۱۰٫ اگر مشکلات یا گرفتاری‌های در خانواده وجود دارد از آن مشکلات به شیوه مثبتی استفاده کنید و با تشویق به کودک خود اجازه ابراز احساسات و اظهار نظر بدهید.

۱۱٫ توجه داشته باشیید که استعداد فقط سهم کوچکی از خلاقیت است و تمرین و نظم بخشیدن به آن از اهمیت بیشتری بر خوردار است.

۱۲٫ اجازه بدهید کودک خودش باشد حتی اگر رفتارهای عجیب از او سر بزند و سعی کنید در حضور جمع کودک خود را خلاق معرفی نکنید. در غیر این صورت اطرافیان انتظارات بیش از حدی از کودک شما خواهند داشت.

۱۳٫ با کودک خود شوخ طبع و مهربان باشید.

 

 

 بایدهای و نبایدهای والدین

انگیزه و خلاقیت کودک در محیط خانواده زمانی از بین می‌رود که :

۱- تاکید بیش از حد والدین بر هوش و حافظه کودک

۲- ایجاد رقابت میان کودکان

۳- تاکید افراطی بر جنسیت کودک 

۴- قرار دادن قوانین خشک و دست و پا گیر در منزل

۵- عدم آشنایی والدین با مفهوم واقعی خلاقیت

۶- انتقاد مکرر از رفتارهای کودک

۷- بیهوده شمردن تخیلات کودک

۸- عدم شناسایی علائق درونی کودک

۹- عدم وجود حس شوخ طبعی در محیط منزل

۱۰- تحمیل نقش بزرگسال به کودک